ΤΑ ΑΤΕΛΗ "ΙΟΥΛΙΑΝΑ" ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ 

Ο επίσκοπος Πηγάσιος

Εισήλθαν στον περικαλλή ναό της Αθηνάς
ο Χριστιανός επίσκοπος Πηγάσιος
ο Χριστιανός ηγεμονίσκος Ιουλιανός.
Εκύτταζαν με πόθον και στοργή τ’ αγάλματα
όμως συνομιλούσανε διστακτικώς.
με υπαινιγμούς, με λόγια διφορούμενα,
με φράσεις πλήρεις προφυλάξεως,
γιατί δεν ήσαν βέβαιοι ο ένας για τον άλλον
και συνεπώς φοβούνταν να μη εκτεθούν,
ο ψεύτης Χριστιανός επίσκοπος Πηγάσιος
ο ψεύτης Χριστιανός ηγεμονίσκος Ιουλιανός.

(Μάιος 1920)


Η διάσωσις του Ιουλιανού

Όταν μαινόμενοι σκότωσαν οι στρατιώται
τους συγγενείς του αποθανόντος Κωνσταντίνου'
και τελευταίως κινδύνευεν απ’ την φρικτή
παραφορά των ώς και το μικρό παιδί -έξι χρονώ-
του Καίσαρος Ιουλίου Κωνσταντίου,
οι Χριστιανοί ιερείς, οι εύσπλαχνοι,
το βρήκαν, και το πήγανε στο άσυλον
της εκκλησίας. Εκεί τον διέσωσαν, τον εξαετή Ιουλιανόν.

Πλην επιβάλλεται να πούμεν ότι
είναι χριστιανικής πηγής πληροφορία.
Μα διόλου απίθανον να είν’ αληθινόν.
Τίποτε το παράδοξον ιστορικώς
δεν παρουσιάζει: του Χριστού ιερείς
διασώζοντες αθώα Χριστιανόπαιδα.

Αν είναι αληθινό –άραγε ο πολύς φιλόσοφος
Αύγουστος και σ’ αυτό να εξέφραζε
το «λήθη δε έστω του σκότους εκείνου»;

(Δεκέμβριος 1923)


Αθανάσιος
Μέσα σε βάρκα επάνω στον μεγάλο Νείλο,
με δυο πιστούς συντρόφους μοναχούς,
φυγάς και ταλαιπωρημένος ο Αθανάσιος
-ο ενάρετος, ο ευσεβής, ο την ορθήν πίστιν τηρών-
προσεύχονταν. Τον καταδίωκαν οι εχθροί
και λίγη ελπίς υπήρχε να σωθεί.
Ήταν ο άνεμος ενάντιος'
και δύσκολα η σαθρή βάρκα τους προχώρει.

Σαν ετελείωσε την προσευχή,
έστρεψε το θλιμμένο βλέμμα του
προς τους συντρόφους του –κι απόρησε
βλέποντας το παράξενο μειδίαμά τους.
Οι μοναχοί, ενώ προσεύχονταν εκείνος,
είχαν συναισθανθεί τι εγίνονταν
στην Μεσοποταμία' οι μοναχοί
εγνώρισαν που εκείνη την στιγμή
ο φαύλος Ιουλιανός είχεν εκπνεύσει.

(Απρίλιος 1920)


Hunc deorum templis

Γερόντισσα τυφλή, ήσουν κρυφή εθνική;
ή ήσουν χριστιανή; Τον λόγον σου
που βγήκε αληθινός –που αυτός που εισήρχετο
επευφημούμενος στην Βιέννη, ο ένδοξος
Καίσαρ Ιουλιανός ήταν προωρισμένος
να υπηρετήσει τα τεμένη των (ψευτών) θεών –
τον λόγον σου που βγήκε αληθινός,
γερόντισσα τυφλή, τον είπες με οδύνην
ως θέλω να υποθέτω ή, φαύλη! με χαράν;

(Μάρτιος 1926)


Είχαν περάσει δέκα πέντε χρόνια.
Ήταν ο πρώτος χρόνος του Θεοδοσίου.
Στην αίθουσα του πατρικού μεγάρου του
περίμενε ένας νέος αλεξανδρινός
μία επίσκεψιν αγαπημένου φίλου.

Για να περνάει πιο εύκολα ο καιρός
πήρε κ’ εδιάβασε το πρώτο που έτυχε βιβλίο.

Ήτανε σοφιστού πολύ οργίλου,
που, για ταπείνωσιν των Χριστιανών,
παράθετε του Ιουλιανού την φράσι.
«Βεβαίως» ψιθύρισεν ο νέος αλεξανδρινός,
«πρώτα ο Ματθαίος, πρώτα ο Λουκάς».

Για τ’ άλλα, όμως, του Ιουλιανού,
Όμηρον και Ησίοδο, εμειδίασεν μονάχα.

Κ. Π. Καβάφης: Ατελή ποιήματα 1918-1932 (Ίκαρος 1994)
Φιλολογική έκδοση και σχόλια Renata Lavagnini

sarantakos.com

"Μιλούσε πάντοτε ο Καβάφης στην ψυχή μου".

Με τα λόγια αυτά ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος αναφέρθηκε στο μεγάλο Αλεξανδρινό ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη, κατά την εκδήλωση - αφιέρωμα που διοργανώθηκε στην Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή στο Φανάρι, το 2009.

«Απόψε δε θα μπορούσα να μην έλθω. Πρώτον, διότι η εκδήλωσις γίνεται στην Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή και, δεύτερον, διότι η εκδήλωσις ήταν για τον Καβάφη.

Γυρίζω πολλά χρόνια πίσω, μόλις είχα τελειώσει το Ημιγυμνάσιο της γενετείρας μου, της Ίμβρου, την Κεντρική Σχολή, όπως τη λέγαμε εκεί, και ενεγράφην στην πρώτη τάξη του Λυκείου της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Τότε άρχισα να αντιγράφω σε ένα απλό τετράδιο τα ποιήματα, τα οποία μιλούσαν στην ψυχή μου. Γράφει σε μία ετικέτα που είχα κολλήσει στο εξώφυλλο του τετραδίου: «Ποιήματα, Δημήτριος Αρχοντώνης, Νοέμβριος 1954». Αυτό το τετράδιο αργότερα κυκλοφόρησε σε φωτοστατική έκδοση˙ έχει εξαντληθεί, αλλά έχω το πρωτότυπο. Ήταν πολύτιμο κειμήλιο των μαθητικών μου χρόνων. Μέσα σ’ αυτό το τετράδιο, μεταξύ άλλων ποιημάτων του Δροσίνη, του Πολέμη, του Μιλτιάδη Μαλακάση, του Μπολέτση, έχω πολλά ποιήματα του Καβάφη. Σας έφερα φωτοτυπία δύο σελίδες απ’ αυτό το τετράδιο: «Τα τείχη», «Che fece...il grand rifiuto» και «Aπολείπειν ο Θεός Αντώνιον». Σε άλλες σελίδες έχω την «Πόλη», “Τα Κεριά” που διαβάσατε.

Μιλούσε πάντοτε ο Καβάφης στην ψυχή μου. Είναι μεγάλος ποιητής και συνδέεται, όπως ελέχθη, με την Πόλη μας. Έχει ένα ποίημα για το Καλεντέρι, για τον Βόσπορο –ζούσε κάπου εκεί κοντά- και περιγράφει τον Βόσπορο με το σεληνόφως –νομίζω ότι το ποίημά του αυτό δεν είναι πολύ γνωστό. Λένε οι κριτικοί –αυτό το διάβασα στην ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του Δημαρά- ότι ο Καβάφης ήταν σκεπτικιστής, ήταν οπαδός της αρνήσεως. Δεν ξέρω τι εννοούν οι κριτικοί. Εάν, όμως, εννοούν τη σχέση του με τη θρησκεία, μάλλον δεν θα πρέπει να είναι αντικειμενική η κριτική αυτή. Ακούσαμε τον «Σταυρό», ακούσαμε τα «Περίχωρα της Αντιοχείας», ακούσαμε την «Εκκλησία», τη «Δέηση», πόσο περιπαθώς αγαπούσε το εσωτερικό ενός Χριστιανικού ναού ο Καβάφης και πόσο τον ενέπνεε, και πόσο καταφερόταν εναντίον του Ιουλιανού και των ειδώλων, και πόσο αγαπούσε τη Χριστιανική Εκκλησία.

Λοιπόν, τον αγαπούμε τον Καβάφη και από αυτής της απόψεως, διότι αγαπούσε την Εκκλησία, αγαπούσε τη Χριστιανική μας θρησκεία. Θα εξακολουθήσω να τον διαβάζω από τα Άπαντά του, τα οποία έχω, στον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο που έχω, ή θα «κλέβω» από τον χρόνο μου, που είναι υπερπλήρης, από τα Πατριαρχικά καθήκοντα για να με ξεκουράζει ψυχικώς, όπως με ξεκούραζε κάθε φορά που τον διάβαζα από το 1954, μισός αιώνας και παραπάνω! [...]»

Νικόλαος Μαγγίνας (fanarion.blogspot.gr)

Αγαπητέ μου Καβάφη, είστε κακός ποιητής

Η αλληλογραφία του Αλεξανδρινού με τον βρετανό συγγραφέα Ε. Μ. Φόρστερ εκδίδεται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Προδημοσίευση τριών επιστολών από την έκδοση, που αναμένεται εντός του 2013

tovima.gr,   30/12/2012

Ο Κ. Π. Καβάφης γνωρίστηκε με τον Ε. Μ. Φόρστερ το 1916. Τρία χρόνια αργότερα ο Φόρστερ φέρνει το αγγλόφωνο κοινό για πρώτη φορά σε επαφή με την ποίηση του Αλεξανδρινού: δημοσιεύει στο λονδρέζικο περιοδικό «Athenaeum» δοκίμιο για την ποίηση του Καβάφη και ποιήματά του μεταφρασμένα στα αγγλικά από τον Γιώργο Βαλασόπουλο. Οι επιστολές που αντάλλασσαν επί μία δεκαπενταετία αποτελούν τεκμήρια μιας ιδιότυπης λογοτεχνικής φιλίας και μαρτυρούν την επιμονή του διάσημου βρετανού μυθιστοριογράφου και κριτικού να προωθήσει τη λογοτεχνική σταδιοδρομία του άσημου τότε Καβάφη.
«Επρόκειτο για μια εκστρατεία προώθησης που απέφερε στον Καβάφη περισσότερα από όσα ο ποιητής θα μπορούσε ποτέ να ανταποδώσει» σημειώνει ο αμερικανός καθηγητής Πίτερ Τζέφρις, ο οποίος επιμελήθηκε την έκδοση της Αλληλογραφίας Καβάφη - Forster. Ο τόμος, από τον οποίο προδημοσιεύονται στη συνέχεια τρεις επιστολές, θα κυκλοφορήσει για πρώτη φορά στα ελληνικά μέσα στο 2013 από τις εκδόσεις Ικαρος, σε μετάφραση της Κατερίνας Γκίκα.

Στη στέγη του Ικαρου

Η επικεφαλής του ιστορικού οίκου παρουσιάζει την εκδοτική ιστορία του ποιητή στην Ελλάδα, από το 1948 ως σήμερα, και αναγγέλλει νέες καβαφικές εκδόσεις

Κατερίνα Καρύδη, tovima.gr, 30-12-2012

Ο Κ. Π. Καβάφης στη διάρκεια της ζωής του δεν εξέδωσε ποτέ ποιήματά του σε μορφή βιβλίου ή συλλογής, αν και δέχθηκε προτάσεις για την έκδοσή τους και στα ελληνικά και στα αγγλικά. Καινοτόμησε δημοσιεύοντας ποιήματα σε περιοδικά και εφημερίδες της εποχής και τυπώνοντας ιδιωτικά τα περίφημα μονόφυλλα, που συχνά σχημάτιζαν αυτοσχέδιες συλλογές και χαρίζονταν σε φίλους.
Η πρώτη συγκροτημένη συλλογή, ο κανόνας με τα 154 ποιήματα, κυκλοφορεί για πρώτη φορά στην Αλεξάνδρεια μετά τον θάνατό του με τη φροντίδα της Ρίκας Σεγκοπούλου, τότε συζύγου του κληρονόμου και εκτελεστή της διαθήκης του Κ. Π. Καβάφη, Αλέκου Σεγκόπουλου. Είναι ακριβώς αυτή η συλλογή που εκδίδεται από τον Ικαρο ως «δεύτερη έκδοση» το 1948 με τον τίτλο Κ. Π. Καβάφης, Ποιήματα, συστήνοντας τον Κ. Π. Καβάφη για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό. Κατά τη βιβλιοφιλική συνήθεια της εποχής και του Ικαρου, γίνονται δύο διαφορετικές εκτυπώσεις. Η πρώτη σε 310 αντίτυπα αριθμημένα από το 1ως το 300 και από το Ι ως το Χ σε λευκό χαρτί, και η δεύτερη σε 2.270 αντίτυπα σε χαρτί chamois της Αθηναϊκής Χαρτοποιίας, αριθμημένα από το 301 ως το 2.500 και από 2.501 ως το 2.570. Τα αντίτυπα από Ι ως Χ και από 2.501 ως 2.570 μένουν εκτός εμπορίου. Σχήμα 30 x 22,5, σελίδες 204. Το 1958 ο καβαφικός κανόνας επανεκδίδεται από τον Ικαρο σε 4.000 αριθμημένα αντίτυπα.

Η οριστική καθιέρωση

Το 1963, χρονιά-σταθμός στην ιστορία του Ικαρου, κυκλοφορεί η πρώτη τυποποιημένη «λαϊκή» έκδοση των ποιημάτων του Κ. Π. Καβάφη σε δύο τόμους (Α' τόμος 1896-1918, σελ. 144, σχήμα 20,5 x 13,5 και Β' τόμος 1919-1933, σελ. 136, σχήμα 20,5 x 13,5) με σημειώσεις και υποδειγματική φιλολογική επιμέλεια του Γ. Π. Σαββίδη. Στο εξώφυλλο ο Κ. Π. Καβάφης από χαλκογραφία του Γιάννη Κεφαλληνού. Είναι η έκδοση που καθιερώνει οριστικά τον ποιητή στη συνείδηση του ελλαδικού κοινού.
Το 1966 κυκλοφορεί μια από τις ωραιότερες και πλέον εμβληματικές εκδόσεις του Ικαρου. Τα 154 ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη με ζωγραφικά σχόλια του Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα. Σε μεγάλο σχήμα (29,5 x 22) και βαρύ χαρτί, αποτελεί ακόμη και σήμερα υπόδειγμα συγκερασμού ποίησης και ζωγραφικής. Η τυποποιημένη δίτομη έκδοση ανατυπώνεται φωτολιθογραφικά 12 φορές ως το 1984 που ο Γ. Π. Σαββίδης παρουσιάζει μια νέα έκδοση του κανόνα σε έναν τόμο, με στιχαρίθμηση και εξώφυλλο του Αλέξανδρου Ισαρη.
Εκείνη την εποχή απελευθερώνονται τα δικαιώματα για τα 154 ποιήματα του κανόνα και κυκλοφορούν πολλές εκδόσεις τους, εικονογραφημένες, απλές, πολυτελείς, κάποιες άριστες και κάποιες κάκιστες και πρόχειρες.
Το κοινό όμως έχει αγαπήσει και εμπιστεύεται τη δίτομη τυποποιημένη έκδοση με την οποία πρωτογνώρισε τον Κ. Π. Καβάφη, έτσι το 1991 ο Γ. Π. Σαββίδης και ο Ικαρος παρουσιάζουν τη «νέα έκδοση», δίτομη, πανομοιότυπη αυτής του 1963 στην εμφάνιση αλλά με νέα φιλολογική επιμέλεια, σημειώσεις και σχόλια. Αυτή η έκδοση ανατυπώνεται και κυκλοφορεί ως σήμερα (10η ανατύπωση, 2009).

Η δημιουργία ιστότοπου

Παράλληλα, το 1968 ο Γ. Π. Σαββίδης αρχίζει να αξιοποιεί το άψογα τακτοποιημένο Αρχείο Καβάφη, και με τη φιλολογική του επιμέλεια εκδίδονται τα Ανέκδοτα ποιήματα 1882-1923, με εξώφυλλο του χαράκτη Α. Τάσσου.

Το Αρχείο περιέρχεται στην κατοχή του Γ. Π. Σαββίδη μετά τον θάνατο του Αλέκου Σεγκόπουλου και η αξιοποίηση τμημάτων του συνεχίζεται υποδειγματικά από τον ίδιο ως τον θάνατό του το 1995, αλλά και ως σήμερα από συνεργάτες του, και τη φροντίδα του Μανόλη Σαββίδη, ο οποίος εκτός από τις εκδόσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό φρόντισε καθοριστικά τη σύγχρονη αξιοποίηση του αρχείου με την ψηφιοποίηση μεγάλου μέρους του, τη δημιουργία ιστότοπων και τον εμπλουτισμό του.
Ως σήμερα έχουν εκδοθεί τα Αποκηρυγμένα, ποιήματα και μεταφράσεις 1886-1898, φιλολογική επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης, εξώφυλλο Αλέξανδρος Ισαρης, Ικαρος 1983. Τα κρυμμένα ποιήματα (νέα έκδοση των Ανέκδοτων), επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης, Ικαρος 1993.
Τα ατελή ποιήματα 1918-1932, φιλολογική επιμέλεια και σχόλια Renata Lavagnini, Ικαρος 1994, και ο πρώτος τόμος Τα πεζά 1882; - 1931, φιλολογική επιμέλεια Μιχάλης Πιερής, Ικαρος 2003. Σύντομα θα εκδοθεί από τον Ικαρο η Αλληλογραφία Καβάφη - Forster με επιμέλεια Peter Jeffreys, σε μετάφραση Κατερίνας Γκίκα, ενώ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται η έκδοση του Λεξικού Καβάφη που επιμελείται ο Μιχάλης Πιερής.

Το καβαφικό έργο στον Ικαρο πλαισιώνεται από εμπεριστατωμένες μελέτες και δοκίμια των Γ. Π. Σαββίδη, John Ρ. Anton, Γιώργου Βρισιμιτζάκη, Ι. Α. Σαρεγιάννη, Atanazio Katraro, Edmund Keeley, Δημήτρη Δασκαλόπουλου, ενώ έχουν κυκλοφορήσει και μεταφράσεις στα γαλλικά, του Θεόδωρου Γρίβα το 1973 και του Αγγελου Βλάχου το 1983, και η έκδοση Sixty Three Poems, μετάφραση J. C. Kavafy, με εισαγωγή του Μανόλη Σαββίδη, 2003.

Ετος Κωνσταντίνου Π. Καβάφη ανακηρύσσεται το 2013

Αφορμή τα εκατόν πενήντα χρόνια από τη γέννηση του αλεξανδρινού ποιητή

tovima.gr, 20-12-2012

«Ετος Κ.Π. Καβάφη» ανακηρύσσει το 2013 το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού με αφορμή την επέτειο των 150 χρόνων από τη γέννηση του κορυφαίου ποιητή.

Ο Κωνσταντίνος Καβάφης (1863 - 1933) είναι ένας από τους σημαντικότερους έλληνες ποιητές της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Η ποίησή του χαρακτηρίζεται από έντονη συμβολιστική τάση και συνδυάζεται με λιτό λόγο αλλά διαχρονικά επίκαιρο. 
Η ειρωνική διάθεση, αυτό που αποκλήθηκε καβαφική ειρωνεία, συνδυάζεται με την τραγικότητα της πραγματικότητας και αποτέλεσε το σημείο αναφοράς για πολλούς μεταγενέστερους ποιητές. 
Το έργο του έγινε αντικείμενο μακρόχρονης μελέτης σε όλο τον κόσμο και ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, γιαπωνέζικα και σε πολλές άλλες γλώσσες. 
Τον κεντρικό σχεδιασμό του προγράμματος δράσεων θα έχουν η Γεν.Δ/νση Σύγχρονου Πολιτισμού, η Διεύθυνση Γραμμάτων και το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ ) και θα συνεργασθούν με το Ιδρυμα Ωνάση (Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών) το οποίο έχει στη δικαιοδοσία του το πλήρες αρχείο του ποιητή, τις ξένες πρεσβείες χωρών στην Ελλάδα, τις Εδρες Νεοελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού των Πανεπιστημίων εξωτερικού στα οποία διδάσκεται ο Καβάφης, την Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού και το Ελληνικό Ιδρυμα στην Αλεξάνδρεια, το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, λογοτεχνικά σωματεία και άλλους φορείς.

Το αρχείο του Καβάφη στο ίδρυμα Ωνάση 

Δημήτρης Μαστρογιαννίτης (athensvoice.gr, 1/11/2012) 

Το Ίδρυμα Ωνάση ανακοίνωσε την απόκτηση του αρχείου του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή Κ.Π. Καβάφη. Το αρχείο, το οποίο αποτελεί μια μοναδική περίπτωση στα ελληνικά γράμματα, περιλαμβάνει ανυπολόγιστης αξίας χειρόγραφα, καθώς και προσωπικά αντικείμενα του Κωνσταντίνου Καβάφη. Πιο συγκεκριμένα: α). ποιήματα (πρωτότυπα, μεταφράσεις, σχόλια σε ποιήματα κλπ.), β). πεζά λογοτεχνικά και φιλολογικά, γ). ιδιωτικά (αλληλογραφία, ημερολόγια, δημόσιος και κοινωνικός βίος κλπ.), δ). Αρχείο Αλεξανδρινής Τέχνης (του περιοδικού που εξέδιδε ο ποιητής) και ε). αρχείο Σεγκόπουλου (αρχειακά κατάλοιπα σχετικά με τον Καβάφη του κληρονόμου του Αλέκου Σεγκόπουλου και της συζύγου του Ρίκας Σεγκοπούλου, πρώτης επιμελήτριας του αρχείου). 

Στην κατοχή του Ιδρύματος Ωνάση περνά όλος ο πλούτος του αρχείου του ποιητή, το οποίο συνιστά το μεγαλύτερο κλειστό σύνολο αρχειακών τεκμηρίων για τον βίο και το έργο του. Το αρχείο που οργάνωσε ο ίδιος ο Καβάφης αποτελεί έργο ακριβολογίας και συνιστά κύριο μέσο αυτοπροσδιορισμού του. Το αρχείο Καβάφη σήμερα περιλαμβάνει έντυπο και ψηφιοποιημένο υλικό, καθώς και ιστότοπους (url). 

Στόχος του Ιδρύματος Ωνάση είναι να καταστήσει το αρχείο σημείο αναφοράς για κάθε ενδιαφερόμενο. Επενδύοντας στην ψηφιακή του ανάπτυξη στοχεύει στην προσβασιμότητά του σε όλους και όχι μόνο στο χώρο της επιστημονικής κοινότητας. Σε χώρο της Στέγης Γραμμάτων & Τεχνών θα εκτίθενται επί μονίμου βάσεως προσωπικά αντικείμενα και χειρόγραφα του Αλεξανδρινού ποιητή. Τα εκθέματα θα εναλλάσσονται και η μελέτη του τρόπου παρουσίασής τους θα απαντά στις σύγχρονες μουσειολογικές πρακτικές και προσεγγίσεις. 

Το 2013, επετειακό έτος για τον μεγάλο μας ποιητή, η Στέγη θα πραγματοποιήσει σειρά δράσεων, πάντα στο πλαίσιο της ευρύτερης αποστολής της, τιμώντας το έργο του και υπογραμμίζοντας την διεθνή του εμβέλεια, φιλοσοφική και ποιητική και την σχέση του έργου του με την εποχή μας.

Το Ιστορικό του Αρχείου 
tovima.gr, 1-11-2012
Το Αρχείο Καβάφη πρωτοποριακό στα γράμματα όπως και ο ίδιος ο ποιητής τακτοποιήθηκε από τον ίδιο ο οποίος οργάνωσε τα κατάλοιπά του, λογοτεχνικά και προσωπικά, για να καθοδηγήσει τη μελλοντική έρευνα του έργου του και να διασφαλίσει την επαφή του με όλον τον κόσμο. Το 1963, είκοσι χρόνια μετά το θάνατο του Κ.Π. Καβάφη, ο κληρονόμος του ποιητή, Αλέκος Σεγκόπουλος, εμπιστεύτηκε την επιμέλεια και την έκδοση όλου του Αρχείου Καβάφη στον Γ. Π. Σαββίδη. 
Ο Γ.Π. Σαββίδης επιμελήθηκε με υποδειγματικό τρόπο την έκδοση των «Ανέκδοτων» ποιημάτων από το Αρχείο Καβάφη το 1968, και στη συνέχεια έδωσε την ευκαιρία σε πολλούς φιλόλογους να δημοσιεύσουν ανέκδοτο υλικό, με αποκορύφωμα την έκδοση των «Ατελών» ποιημάτων του Κ.Π. Καβάφη από τη Ρενάτα Λαβανίνι το 1994. Ο κληρονόμος του Γ. Π. Σαββίδη, Μανόλης Σαββίδης, συνέχισε αυτή την πρακτική, με αποκορύφωμα την έκδοση του πρώτου τόμου των «Πεζών» του Κ.Π. Καβάφη από τον Μιχάλη Πιερή και της «Βιβλιοθήκης Κ.Π. Καβάφη» από την Μιχαήλα Καραμπίνη-Ιατρού το 2003. 
Ο Γ. Π. Σαββίδης και ο Μανόλης Σαββίδης όχι μόνο διαφύλαξαν την ενότητα του Αρχείου Καβάφη που παρέλαβαν, αλλά σε μεγάλο βαθμό το αποκατέστησαν, ανακτώντας χειρόγραφα και άλλο υλικό που είχε αποσπαστεί, και το προίκισαν με αντικείμενα όπως το αυθεντικό γραφείο του ποιητή, με έντυπες και ηλεκτρονικές εκδόσεις, ιστοσελίδες κτλ. Ετσι, το Αρχείο Καβάφη παραδίδεται σήμερα στο Ιδρυμα Ωνάση πιο άρτιο και πλήρες.

Art Graeco

13/12/1902
«Δεν ξεύρω αν η διαστροφή δίδει δύναμιν. Κάποτε το νομίζω. Αλλά είναι βέβαιον ότι είναι η πηγή μεγαλείου»

12.11.1902
«Ποιος ξεύρει τι ιδέαι λαγνείας προΐστανται εις την σύνθεσιν των περισσοτέρων φιλολογικών έργων! Ιδέαι λαγνείας solitaires, που διαστρέφουν (ή μεταμορφώνουν) την αντίληψιν. Και πόσον συχνά εις διάφορα μυθιστορήματα – (προ πάντων εις τα Αγγλικά) – εκείνα που κατακρίνουν οι κριτικοί, – μερικά μέρη μάλιστα όπου απορούν διότι μοιάζει σαν να εθελοκακή ο συγγραφεύς, – προέρχονται από την αναγκαστικήν υπηρεσίαν που έδωκεν ο συγγραφεύς, ενώ συνέθετε, εις εντύπωσιν ή κατάστασιν λαγνείας. Η αίσθησις αυτή είναι τόσω δυνατή – και κάποτε τι ποιητική, τι περικαλλής! – όπου δένεται μαζύ με τον λόγον του οποίου εσυνώδευσε την γέννησιν. Και ο συγγραφεύς και μετά μηνών ανάγνωσιν δεν δύναται να διορθώση ή να αλλάξη τι, διότι μαζύ με την ανάγνωσιν του λόγου ξαναέρχεται το είδωλον της παλαιάς εντυπώσεως, και γίνεται ούτω ως «colour-blind» δι’ ένα μέρος του έργου του.»

Γ.Π. Σαββίδης: Μικρά Καβαφικά, Β´(Ερμής, 1987)

Ο ΚΑΒΑΦΗΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ «Τ»
«Μ’ επέρασεν από τον νου απόψε να γράψω δια τον έρωτά μου. Και όμως δεν θα το κάμω. Τι δύναμι που έχει η πρόληψις. Εγώ ελευθερώθηκα από αυτήν’ αλλά σκέπτομαι τους σκλαβωμένους υπό τα μάτια των οποίων μπορεί να πέση αυτό το χαρτί. Και σταματώ. Τι μικροψυχία. Ας σημειώσω όμως ένα γράμμα –Τ- ως σύμβολον της στιγμής. 9.11.1902»
Από την ανακάλυψη του κειμένου αυτού και μετά, το γράμμα «Τ» σημαίνει για τους αναγνώστες του τον ομοφυλόφιλο Καβάφη. Δεν ξέρουμε τι σημασία είχε το γράμμα για τον ίδιο’ είναι πιθανόν το αρχικό κάποιου ονόματος, όπως λίγο πολύ φαίνεται κι από τον κατάλογο αυτών που έλαβαν το τεύχος του 1910.
Ο κ. Μαλάνος προτιμά να το ερμηνεύει σαν το αρχικό γράμμα για τα «Τείχη». (...) Ο Μαλάνος, αφουγκράζεται σ' αυτό το ποίημα την κραυγή ενός ομοφυλόφιλου που τον έχει παγιδέψει η γενετήσια διαστροφή του (...)

Robert Liddell: Καβάφης (Ίκαρος, 1980)

Τείχη

Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη'

διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
A όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

Aλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Aνεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.

*****

Εφημ. ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (της Αιγύπτου), 1959

Εφημ. ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (της Αιγύπτου), 1960

Το χειρόγραφο του ποιήματος (1901)

31 Αυγούστου 1901. Δημοσιεύεται στα Παναθήναια το ποίημα "Che fece... il gran rifiuto"

Εφημ. ΣΚΡΙΠ, 6/9/1901

2/15 Ιουλίου: «Σήμερα το πρωί πήγα στην πόλη. Πρώτα στο Ζαχαροπλαστείο του Ζαβορίτη, κι απ’ εκεί, στο γραφείο του περιοδικού Παναθήναια. Είδα τον εκδότη Κίμωνα Μιχαηλίδη, σχετικά μ’ ένα ποίημά μου που πρόκειται υποθέτω να δημοσιεύσει. Ήταν εκεί ο διηγηματογράφος κ. Ξενόπουλος. Συστήθηκα. Συμπαθητικώτατος άνθρωπος. Μου είπε ότι θαύμαζε τα ποιήματά μου, του είπα κι εγώ θαύμαζα τα διηγήματά του. Και ειλικρινώς τα θαυμάζω. Έμεινα περίπου μιαν ώρα με τον Μιχαηλίδη και τον Ξενόπουλο, κουβεντιάζοντας κυρίως για λογοτεχνία.»

Ζαχαροπλαστείο του Ζαβορίτη, Πλατεία Συντάγματος & Ερμού 1

Grand Hôtel d’ Angleterre, Πλατεία Συντάγματος & Ερμού 2

4/17 Ιουνίου: «Χθες το απόγευμα, στις 2 μ.μ., φθάσαμε στας Αθήνας. Ο Αλέξανδρος κ’ εγώ αποβιβασθήκαμε με μεγάλη ευκολία, με τη βοήθεια των ανθρώπων του Κουκ. Η είσοδος στο λιμάνι του Πειραιώς έχει μεγαλοπρέπεια. Ο ίδιος ο Πειραιεύς είναι μια εμορφότατη μικρή πολιτεία. Ωραίο το θέαμα. Τραβήξαμε για την Αθήνα – ως ¾ της ώρας διαδρομή. Οι μενεξεδένιοι λόφοι στο βάθος είναι γοητευτικοί. Στο Hôtel d’ Angleterre μάς κάνανε πολύ καλή υποδοχή. Πήραμε δωμάτια πρώτης τάξεως. Η εμφάνιση του ξενοδοχείου και η τροφή, εξαίρετες. Κατά το απόγευμα, κάναμε έναν περίπατο στους κυριώτερους δρόμους. Πολύ, πολύ χαριτωμένη πόλις – εντελώς Ευρωπαϊκή, Γαλλικού ή Ιταλικού τύπου. Μ’ άρεσαν πολύ οι στολές των αξιωματικών’ και οι αξιωματικοί, και οι στρατιώτες κάνουν την καλύτερη εντύπωση. Το πρωί τράβηξα κατά την οδό Νίκης, καθώς και σ’ άλλους δρόμους. Είδα πολλά από τα κυριώτερα κτίρια – την Εθνική Τράπεζα, Την Τράπεζα Αθηνών, τη Βουλή, το Θέατρο, το Πανεπιστήμιο. Ωραίες οικοδομές.
Το μόνο μειονέκτημα είναι που δεν έχει σκιά στους δρόμους (λόγω του πλάτους των και λόγου του μικρού ύψους των σπιτιών). Γι’ αυτό, δεν μπορεί κανείς να κυκλοφορήσει πεζή, κάτω απ’ τον αψύ ήλιο του Ιουνίου, ματαξύ 10π.μ και, υποθέτω, 5 μ.μ.»

Εργασίες δημιουργίας του Μνημείου του Αγνώστου Στρατιώτη – 1900

Η Πανεπιστημίου σε καρτ ποστάλ περί το1900.

Δημοτικό Θέατρο στην πλατεία Κοτζιά, 1890

Εις την Σελήνην

Εκ των του Shelley

Μήπως από ανίαν έγινες χλωμή

του ν’ αναβαίνης εις τον ουρανόν,

και προς την γην να ατενίζης,

άνευ συντρόφου να γυρίζης

μέσω αστέρων ξένων, μακρυνών.

Είναι η αλλαγή σου η παντοτεινή

ως οφθαλμού άνευ χαράς και συμπαθείας

ουδέν ευρίσκοντος άξιον ευσταθείας.

(Από τα Αποκηρυγμένα, Ίκαρος 1983)

Το κτήριο της Αιγυπτικής Εταιρείας Αρδεύσεων,
όπου δούλεψε ο Κ. Καβάφης

Από το 1889 ο Καβάφης εργάζεται επίσης και στο Γραφείο Αρδεύσεων, με την ελπίδα ότι θα έπαιρνε κάποτε μία θέση με μισθό. Κάτι τέτοιο δεν ήταν ολωσδιόλου ασυνήθιστο στην Αίγυπτο εκείνα τα χρόνια, και δεν πρέπει να φαντασθούμε ότι δούλευε κανονικά κάθε μέρα όλο το πρωί – οι άλλες του υποχρεώσεις δε θα του επέτρεπαν κάτι τέτοιο.
Ένα ανυπόγραφο γράμμα (αντιγραμμένο από τον Καβάφη), με ημερομηνία 11 Δεκεμβρίου 1890 και απευθυνόμενο στο Γενικό Επιθεωρητή των Αρδεύσεων, έχει ως εξής:
«Εφ’ όσον δεν είναι πιθανόν να χρησιμοποιηθούν οι αντλίες στο Ατφέ ξανά, δε γεννάται ανάγκη των υπηρεσιών του Σελίμ εφέντη Ιμπραήμ… Έχω την τιμή να ζητήσω να τον τοποθετήσετε αλλού…
Επίσης επειγόντως ζητώ να συγκατατεθείτε στην αύξηση του προσωπικού του αγγλικού μου γραφείου…
Ο κ. Κωνσταντίνος Καβάφης, αμίσθος υπάλληλος, να λάβει μισθό 7 λίρες το μήνα….
Ο κ. Κωνσταντίνος Καβάφης (Έλληνας, πολιτογραφημένος Βρετανός υπήκοος) προέρχαται από μια εξαιρετικά αξιοπρεπή Αλεξανδρινή οικογένεια. Έχει εργαστεί στο γραφείο μου σαν άμισθος γραμματέας για ένα χρόνο, και, αν και δεν του έδωσα ελπίδες ότι θα γινόταν μισθωτός, ωστόσο τον βρίσκω τόσο χρήσιμο, έχει τέτοια οξειδέρκεια και εργάζεται τόσο ευσυνείδητα, που δεν ξέρω πώς θα διεκπεραιωνόταν η δουλειά του γραφείου χωρίς αυτόν. Ο γραφικός του χαρακτήρας είναι καλός, γνωρίζει γαλλικά, ελληνικά και ιταλικά, τις δύο πρώτες γλώσσες το ίδιο άπταιστα όπως τα αγγλικά. Έχει αντιγράψει τις περισσόετερες από τις αναφορές που υποβλήθηκαν εφέτος, έκανε τους πιο πολλούς λογαριασμούς ή τον έλεγχό τους, και μετέφρασε μερικά πολύ σπουδαία έγγραφα… Μπορεί, φυσικά, να μιλήσει αραβικά, αν και δε διαβάζει ούτε γράφει τη γλώσσα».
Αυτός ο διορισμός ήταν αντίθετος με τους κανονισμούς και δεν έγινε τίποτα. Στις 11 Απριλίου 1892 ο Edward Foster έγραψε στον Καβάφη από το γραφείο του Καϊρου: «Αν και ήρθατε στο γραφείο μου με τη σαφή προϋπόθεση ότι δε θα είχατε μισθό, ούτε άλλες προοπτικές, είχα βεβαίως την ελπίδα ότι θα μπορούσα να σας προσλάβω». Ευχαρίστησε τον Καβάφη για τη «σπουδαία βοήθεια που προσέφερε τα τελευταία τρία χρόνια». Μια μόνιμη θέση είχε κενωθεί με την αποχώρηση του Σελίμ Ιμπραήμ’ δεν ήταν δυνατό να συμπληρωθεί με έναν έκτακτο υπάλληλο, αλλά ο Καβάφης μπορούσε να απασχολείται με μισθό, μέχρι τον επίσημο διορισμό του μονίμου. Ο ποιητής παρέμεινε στον «Τρίτο Κύκλο Αρδεύσεων» για τριάντα χρόνια.

Robert Liddell: Καβάφης (Ίκαρος, 1980)

30 Σεπτεμβρίου 1892
Στο αθηναϊκό περ. Αττικόν Μουσείον δημοσιεύεται, στη στήλη αλληλογραφίας, η πρώτη δημόσια κρίση για ποίημα του Καβάφη, γραμμένη πιθανότατα από τον Ιωάννη Πολέμη. Αφορά το ποίημα «Κτίσται»: «κ. Κ.Φ. Καβ[άφην]. Εις Αλεξάνδρειαν. Το ποίημά σας μας εφάνη εξόχως ωραίον και θα ήτο ίσως ωραιότερον αν δεν εκάμνετε τόσην κατάχρησιν του συστήματος εκείνου της γαλλικής στιχουργίας τού να μεταβαίνωσιν αι προτάσεις από του ενός στίχου εις τον έτερον. Έχει όμως τόσα άλλα προτερήματα το ποίημά σας ώτε παραβλέπει τις τας μικράς ταύτας ποιητικάς ιδιοτροπίας σας. Θα το δημοσιεύσωμεν ευχαρίστως». Το ποίημα, γραμμένο τον Σεπτέμβριο του 1891, θα δημοσιευτεί στο περιοδικό (15 Οκτ.) και ο ποιητής θα το τυπώσει αυτοτελώς σε μονόφυλο την επόμενη χρονιά.

Δημήτρης Δασκαλόπουλος - Μαρία Στασινοπούλου: Ο βίος και το έργο του Κ.Π. Καβάφη (Μεταίχμιο, 2002)